Modułowe przejścia dla  zwierząt  –  Fauna  Pro

DWD System Sp. z o.o. oferuje dla swoich klientów modułowe przepusty dla zwierząt  –  Fauna  Pro na bazie technologii kompozytowych ( GRP). Takie rozwiązania są szczególnie interesujące dla budowy przepustów dedykowanych dla tzw. małych zwierząt ( w tym płazów). Dla zwierząt dużych lub średnich rekomendowane są rozwiązania bazujące na blachach falistych z wykorzystaniem  gruntu jako elementu nośnego lub rozwiązania bazujące na prefabrykowanych elementach betonowych. Zaletą GRP (kompozytów) jest ich niska waga w porównaniu do rozwiązań betonowych oraz bardzo wysoka odporność na warunki atmosferyczne -w tym korozję.

Jedną z najpoważniejszych ekologicznych konsekwencji rozwoju infrastruktury drogowej jest ograniczenie swobodnego przemieszczania się zwierząt w przestrzeni krajobrazowej poprzez tworzenie tzw. barier ekologicznych (drogi, autostrady, obwodnice, obiekty inżynieryjne etc.). W wyniku tzw. oddziaływań barierowych dochodzi do szeregu negatywnych skutków środowiskowych, z których większość wynika z trwałego podziału siedlisk na mniejsze fragmenty z utrudnionym kontaktem pomiędzy zamieszkującymi je osobnikami świata fauny. Fragmentacja środowiska prowadzi do:

– izolacji populacji i terenów siedliskowych fauny,

– ograniczenia możliwości wykorzystywania areałów osobniczych zwierząt, poprzez zahamowanie migracji związanych ze zdobywaniem pożywienia, szukaniem bezpiecznego schronienia oraz dostępem do miejsc rozrodu,

– zahamowania lub ograniczania migracji i wędrówek dalekiego zasięgu oraz rozprzestrzeniania się gatunków i kolonizacji nowych siedlisk,

– ograniczenia przepływu genów i obniżenia zmienności genetycznej w ramach populacji,

– zamierania lokalnych populacji i w efekcie obniżenia różnorodności biologicznej obszarów przeciętych drogami.

WydraPrzejścia dla zwierząt spełniają dwie podstawowe funkcje ekologiczne:

a) stwarzają warunki umożliwiające bytowanie gatunków i osobników, których siedliska (areały osobnicze) przecina droga – zwierzęta mają możliwość swobodnego korzystania z całego areału siedliskowego podzielonego przez drogę,

b) umożliwiają migracje, wędrówki i dyspersję osobnikom przemieszczającym się na duże odległości – jest to kluczowa funkcja przejść dla zwierząt, ważna szczególnie dla ochrony rzadkich gatunków o wysokich wymaganiach przestrzennych.

Budowa przejść dla zwierząt jest od wielu lat najważniejszą i powszechnie stosowaną metodą minimalizacji negatywnego oddziaływania dróg na dziką faunę. Duże znaczenie przyrodnicze, a także znaczące koszty budowy przejść powodują, że należy dołożyć wszelkich starań, by powstające obiekty posiadały możliwie najwyższą skuteczność. Na każdym etapie planowania, projektowania, a także budowy i utrzymania przejść należy uwzględnić specyfikę tych obiektów w stosunku do innych budowli inżynierskich, wynikającą z wymagań oraz preferencji poszczególnych gatunków zwierząt, dla których są przeznaczone. Poniżej przedstawiamy typowe założenia wymiarowe dla przejść dedykowanych małym zwierzętom.

Przejścia dla małych zwierząt:

a) przeznaczenie – zachowanie ciągłości siedlisk małych ssaków (w tym nietoperzy) oraz dodatkowo płazów, gadów i bezkręgowców,

b) wymiary minimalne – szerokość (światło poziome) ≥ 1,5 m (zalecana ≥ 2,5 m), wysokość (światło pionowe) ≥ 1,0 m (zalecana ≥ 1,5 m), współczynnik względnej ciasnoty ≥ 0,07,

Przejścia dla płazów:

a) przeznaczenie – zachowanie ciągłości siedlisk i korytarzy migracyjnych płazów oraz dodatkowo małych ssaków, gadów i bezkręgowców,

b) wymiary minimalne:

– szerokość ≥ 1,0 m, wysokość ≥ 0,75 m – obiekty o długości do 20 m,
– szerokość ≥ 1,5 m, wysokość ≥ 1,0 m – obiekty od długości do 30 m,
– szerokość ≥ 2,0 m, wysokość ≥ 1,5 m – obiekty od długości do 50 m,
– szerokość ≥ 3,5 m, wysokość ≥ 1,5 m – obiekty od długości do 80 m,

c) cechy szczególne:

– przejścia lokalizowane na przebiegu szlaków sezonowych migracji powinny składać się z grupy przepustów, zlokalizowanych na całej szerokość szlaku, w odległości 30–100 m względem siebie,
– przepusty zintegrowane z systemem ogrodzeń ochronno-naprowadzających (wykonanych z betonu, polimerobetonu, płyt/siatek z tworzyw sztucznych lub blachy stalowej) z odgiętą górną krawędzią w kierunku otoczenia drogi, wysokość: 40–60 cm,
– pokrycie powierzchni gruntem (glebą) o dużych zdolnościach retencjonowania wody

Suche Półki jako przejścia dla małych zwierząt:

a) Lokalizacja

Półki powinny być zlokalizowane obustronnie (wzdłuż obu brzegów cieku), dopuszcza się stosowanie półek jednostronnych w sytuacjach szczególnych, np.:
– adaptacji istniejących przepustów odwodnieniowych do spełniania funkcji przejść dla zwierząt bez zmiany przekroju obiektu,
– połączenia przejścia z przepustem odwodnieniowym prowadzącym wodę jedynie w trakcie wezbrań po nawalnych opadach i roztopach,
– w przypadku przejść dla wydry poza obszarami o istotnym znaczeniu dla gatunku.

b) rozwiązania konstrukcyjne półek

– oparte na dnie konstrukcji obiektu – mogą być wykonane jako:

skarpy ziemne:
– usypane wyłącznie z gruntu bezpośrednio na dnie konstrukcji obiektu,
– usypane z gruntu na dnie pomiędzy ścianą boczną obiektu a dodatkową, pionową ścianką,

– mocowane do ścian bocznych obiektu (półki podwieszane) – mogą być wykonane z następujących materiałów (w zależności od materiału budowy przejścia):

i. prefabrykaty betonowe.

Należy używać elementów możliwie długich i szerokich (ograniczenie liczby szczelin) oraz wykonać zabezpieczenia przed osypywaniem się gruntu – np. zewnętrzna krawędź.

ii. blacha płaska i falista.

Wskazane wykonanie jako element monolityczny (ograniczenie liczby szczelin), konieczne jest wykonanie zabezpieczenia przed osypywaniem się gruntu – np. zewnętrzna krawędź.

Możliwe do zastosowania przy różnych konstrukcjach, jednak ze względu na szybko postępującą korozję biologiczną należy ograniczyć do obiektów większych, dobrze przewietrzanych i nasłonecznionych. Z tego powodu rozwiązania oferowane przez DWD System na bazie technologii kompozytowych (GRP ) w 100 % odpornej na korozję i działania czynników atmosferycznych należą do optymalnych wariantów.

c) szerokość suchych półek:

Powinna być równa minimum dwukrotnej szerokości koryta cieku – nie mniej niż 2×0,5 m. Konieczne jest zachowanie współczynnika względnej ciasnoty (liczonego dla światła obiektu z poziomu półek) o wartości ≥ 0,07. Podane parametry szerokości obejmują strefy suche (powyżej poziomu wody średniej).

W przypadku przejść dla wydry zalecana szerokość półek: ≥ 1,5 m – dla przepustów o długości > 10 m oraz ≥ 2 m – dla przepustów o długości > 15 m. W przypadku kolizji z obszarami szczególnie cennymi dla gatunku szerokość półek należy zwiększyć (w stosunku do powyższych wymiarów) o 0,5 m.

d) wysokość suchych półek:

Od powierzchni półek ziemnych do spodu konstrukcji (światło pionowe) powinna wynosić minimum 1,0 m, konieczne jest zachowanie współczynnika względnej ciasnoty (liczonego dla światła obiektu z poziomu półek) o wartości ≥ 0,07; wysokość minimalna mierzona jest od najwyższego punktu suchych półek do najniżej położonych elementów konstrukcji obiektu.

W przypadku przejść dla wydry minimalna wysokość ≥ 1,5 m – dla przepustów o długości > 10 m oraz ≥ 1,5 m plus 0,05 m wysokości na każdy dodatkowy metr długości przepustu – dla
przepustów o długości > 15 m.

e) położenie (rzędna) suchych półek w odniesieniu do warunków hydrologicznych:

W przypadku wszystkich przejść rzędna półek powinna znajdować się powyżej poziomu wody średniej dla danego cieku. Powierzchnia półek może posiadać zmienną rzędną (zmienna wysokość w strefach dostępnych dla zwierząt) pod warunkiem, że w każdym punkcie zostanie zachowana wymagana wysokość minimalna. W przypadku obiektów o większym świetle poziomym (w sytuacji dużych trudności z uzyskaniem odpowiedniej wysokości) dopuszcza się projektowanie półek ziemnych stopniowanych w taki sposób, że ich niższe poziomy będą znajdowały się poniżej poziomu wody średniej.

f) powierzchnia suchych półek (wszystkie rodzaje półek):

Powinna być wyrównana i pokryta gruntem rodzimym lub innym o podobnych parametrach fizyko-chemicznych. Nie należy stosować kruszyw łamanych oraz naturalnych gruboziarnistych (w przypadku przejść dla wydry dopuszczalny jest kamień naturalny układany bez zaprawy z pozostawieniem gruntowych spoin). Powierzchnia półek usypanych z gruntu powinna być na górnym poziomie lekko nachylona (< 1:4) w kierunku cieku. Umocnienia powierzchni półek ziemnych należy stosować wyłącznie w sytuacjach koniecznych z wykorzystaniem takich materiałów, które zapewnią trwałe pokrycie gruntem (preferowane użycie geosyntetyków), także w przypadku okresowego zalewania powierzchni. W przypadku odpowiednich warunków świetlnych do rozwoju roślinności należy wierzchnią warstwę półek pokryć gruntem urodzajnym o żyzności i wilgotności wymaganej do optymalnego rozwoju gatunków roślin występujących w sąsiedztwie przejścia. W przypadku dużych obiektów (o odpowiednio szerokich półkach) zaleca się wykładanie pojedynczych głazów oraz karp korzeniowych, fragmentów pni, konarów, stosów gałęzi etc. – w celu stworzenia mikrosiedlisk i zachęcenia małych zwierząt do korzystania z przejść.

g) połączenie suchych półek (wszystkich typów) z otaczającym terenem:

Zakończenia półek muszą być w pełni połączone z terenem otaczającym przejście, umożliwiając swobodne przechodzenie wszystkich gatunków małych zwierząt. Końcowe odcinki półek powinny posiadać przebieg bez gwałtownych załamań (w pionie i poziomie). W przypadku gdy do cieku zlokalizowanego na przejściu uchodzą rowy odwodnieniowe, półki muszą bezkolizyjne przeprowadzać zwierzęta przez koryta rowów i w tym celu konieczne jest skanalizowanie ujściowych odcinków otwartych rowów lub zastosowanie szczelnych przekryć.

Ogrodzenia jako integralna część przejść dla płazów

ŻabaW przypadku przejść (przepustów) dla płazów ich integralnym elementem są ogrodzenia ochronno-naprowadzające, które powinny być zlokalizowane pomiędzy przepustami (tworzącymi wspólne przejście dla płazów) oraz na zewnątrz przepustów skrajnych.

a) odcinki dróg wymagające zastosowania ogrodzeń:

Ogrodzenia dla małych zwierząt powinny być lokalizowane na następujących odcinkach dróg:

– w miejscach przecięcia korytarzy ekologicznych, szlaków migracyjnych oraz obszarów siedliskowych gatunków zagrożonych kolizjami przy wszystkich drogach o natężeniu ruchu > 500 pojazdów/dobę, przy których znajdują się obiekty spełniające funkcje przejść dla zwierząt,

– w miejscach przecięcia szlaków migracyjnych płazów przy wszystkich drogach o natężeniu ruchu > 500 pojazdów/dobę,

– w miejscach przecięcia przez drogi posiadające ogrodzenia dla dużych zwierząt obszarów leśnych i wodno-błotnych,

– w sąsiedztwie przejść dla zwierząt (wszystkich typów) – jako element funkcjonalnie zintegrowany z przejściami.

b) długość ogrodzonych odcinków:

Długość ogrodzeń powinna wynikać bezpośrednio z lokalnych uwarunkowań przyrodniczych i topograficznych. W przypadku dróg posiadających ogrodzenia na wybranych odcinkach konieczne jest wprowadzenie utrudnień w omijaniu przez zwierzęta ogrodzonych odcinków poprzez ich wydłużenie o min. 100 m poza obszar stwierdzonych kolizji z siedliskami lub korytarzami ekologicznymi,

c) zakończenia ogrodzonych odcinków:

W celu ograniczenia liczby kolizji na odcinkach końcowych ogrodzeń należy zastosować następujące rozwiązania:

– połączenie zakończeń ogrodzeń z obiektami umożliwiającymi bezkolizyjne przechodzenie zwierząt (np. mosty nad ciekami) lub doprowadzenie zakończeń ogrodzeń do obszarów ewidentnie przez zwierzęta unikanych, np. obszary zwartej zabudowy, ogrodzenie pomiędzy przepustami tworzącymi wspólną grupę ogrodzenie na zewnątrz przepustów skrajnych – długość uzależniona od lokalnych uwarunkowań przyrodniczych i topograficznych. Długość nie powinna być mniejsza niż 100 m. Projektowanie ogrodzeń ochronnych – rozwiązania optymalne,

– w przypadku przejść dla płazów zastosować należy zakończenia w kształcie litery „U”, powodujące zmianę kierunku ruchu zwierząt.

d) położenie ogrodzeń względem konstrukcji drogi i obiektów inżynierskich, w tym przejść dla zwierząt:

W przypadku obiektów spełniających funkcje przejść ogrodzenia powinny być traktowane jako integralny element przejścia i posiadać przebieg umożliwiający skuteczne naprowadzanie zwierząt do obiektów (szczegółowe rozwiązania ogrodzeń dla poszczególnych rodzajów przejść przedstawiono w Rozdziale X). W przypadku pozostałych obiektów inżynierskich ogrodzenia należy prowadzić w sposób zapewniający ich szczelność i brak możliwości przekraczania przez zwierzęta w miejscach połączeń ogrodzeń z obiektami. Optymalnym materiałem z którego wykonywać powinno się ogrodzenia jest polimerobeton mający wysokie parametry ( przewyższające beton) odporności na działanie czynników atmosferycznych, w tym korozję.

Nasi klienci: